Choroba zwyrodnieniowa stawów jest złośliwa. Nie do końca znamy jej etiologie. Kierujemy się jedynie domysłami. Wiemy też, co może sprzyjać jej powstawaniu oraz, że choroba będzie postępować czy tego chcemy, czy nie. Możemy tylko łagodzić objawy i spowalniać rozwój niszczenia stawów. Jednak, gdy środki farmakologiczne przestają działać przychodzi czas na nowy staw. 

Czym jest choroba zwyrodnieniowa?

Choroba zwyrodnieniowa obejmuje stawy prowadząc do zaniku mięśni, ograniczenia ruchomości oraz znacznego spadku  sprawności. Jednak pierwszym niepokojącym objawem jest ból. To znak, że tkanka chrzęstna zaczyna niszczeć. To właśnie ona jest odpowiedzialna tak samo za amortyzację, jak i niweluje tarcie między kośćmi. 

Niestety zniszczenie chrząstki jest nieodwracalne. Zmianą ulega też błona maziowa, która ulega obrzękowi i znacznemu unaczynieniu. Choroba nie pomija nawet torebki stawowej – zaczyna przerastać, ulega bliznowaceniu i zgrubieniu. 

Gdy przychodzi czas na nowy stawDokładniejsze informacje
znajdziesz we wpisie o 
gonartrozie, czyli zwyrodnieniu stawu kolanowego 
oraz koksartrozie – chorobie stawu biodrowego

 

Ciężko jest zapobiegać chorobie, ponieważ pierwsze etapy nie dają żadnych dolegliwości. Zmiany rozwijają się bardzo długo. Najczęściej dopiero, gdy pojawia się ból, to chory zgłasza się do lekarza pierwszego kontaktu, a ten skieruje go do ortopedy. O diagnozie decyduje zdjęcie rentgenowskie, na którym znajdziemy na przykład osteofity, ciała śródstawowe, zwężenie szpary stawowej, czy zniekształcenie osi stawu. Zaawansowana choroba zwyrodnieniowa jest wskazaniem do przeprowadzenia operacji endoprotezoplastyki. Dzięki skali Kellgrena i Lawrence’a możemy ustalić stopień choroby. 

Przed operacją wymiany stawu

Warto przed godziną zero poinformować pacjenta z czym się wiąże operacja oraz na czym będzie polegać rehabilitacja. Już teraz można pacjenta nauczyć jak właściwie posługiwać się kulami, ćwiczeń oddechowych, czy izometrycznych

Głównym celem rehabilitacji przede operacją jest praca nad zakresami ruchu, aby nie uległy zmniejszeniu, a także nad siłą mięśniową. Trzeba również poprawić ogólną wydolność organizmu i stabilność stawu.

Warto również porozmawiać z chorym na temat jakości życia po operacji oraz o pozycjach ułożeniowych.  

Jedyna różnica między rehabilitacją stawu biodrowego, a kolanowego to praca nad odpowiednimi partiami mięśni oraz dobranie właściwych pozycji.

Przed przystąpieniem do przygotowania programu leczenia należy ocenić:

  • ogólną sprawność ruchową, 
  • zakresy ruchu w stawie, 
  • schorzenia współistniejące,
  • stan psychiczny chorego,
  • potrzeby zawodowe, domowe i socjalne chorego

Po operacji wymiany stawu

Nie będę pisać o samej metodzie operacji. To należy do chirurgów, nie fizjoterapeutów. Jednak ciekawscy znajdą odpowiednie filmy w internecie. 

Głównymi założeniami rehabilitacji po operacji są:

  • zmniejszenie bólu, wysięku i stanu zapalnego, 
  • osiągnięcie jak największego zakresu ruchu, 
  • jak najszybsze odzyskanie kontroli mięśniowej. 

Istotne jest, aby po operacji chronić endoprotezę przed zwichnięciem i obluzowaniem. Zagrożenie stanowi niepełny zakres ruchów, zmniejszona siła mięśniowa, nieprawidłowy sposób ruchu oraz dysfunkcja powiązanych stawów. Między innymi dlatego wskazane jest, aby pacjent w pierwszym okresie chodzi o kulach, bądź z pomocą balkonika. 

Do zadań fizjoterapeuty będzie również należała nauka chodu o kulach oraz nauka chodzenia po schodach

Ważne jest, aby wiedzieć jaka proteza została użyta. Od niej zależy jak będzie wyglądała rehabilitacja. Więcej informacji znajdziecie w odpowiednim wpisie. 
 

Fizjoterapeuta musi być świadomy, że program rehabilitacji po operacji wymiany stawu jest dobierany indywidualnie. Różnice w doborze ćwiczeń zależą od: wieku, stanu zdrowia, współistniejących chorób, czy rodzaju aktywności i kondycji fizycznej chorego, a także od techniki operacji i rodzaju implantu. Na tej podstawie będzie dozował głównie ćwiczenia izometryczne, bierne, czynno – bierne oraz oddechowe. 

Ważne jest, aby mimo przywrócenia pełnego obciążenia, pacjent nadal używał laski. Ma ją trzymać po przeciwnej stronie i korzystać z niej do czasu, do póki będzie utykał. Sprzyja to uniknięciu objawu Trendelenburga. 

Fizjoterapeuta powinien również fachowo zająć się pionizacją chorego. Zaniedbanie może doprowadzić do zwichnięcia stawu lub omdlenia. Istotne jest, aby pacjent wstawał zawsze od strony operowanej. Należy o tym poinformować chorego, aby robił tak samo przy samodzielnym wstawaniu z łóżka. 

Odpowiednie ułożenie po operacji stawu biodrowego

Ważne, aby ułożyć kończynę w specjalnej szynie w lekkim zgięciu w stawie biodrowym (około 20 stopni) i nieco odwiedzoną (około 30 stopni). Istotne jest, aby zabezpieczyć nogę przed rotacją. Kończyna musi zostać ustawiona w położeniu pośrednim.  

Main photo from flickr.com / Photo in text from flick.com

* * *

Przeczytaj również:

* * *

Czekam w komentarzach na Twoje historie związane z chorobą zwyrodnieniową oraz endoprotezą. Pozwalam marudzić i narzekać na NFZ ile wlezie, tylko oszczędź tych biednych fizjoterapeutów, którzy dwoją się i troją, aby postawić Cię na nogi.

_______________________________________________________________________________________________

Tekst Ci się podoba? Napisz komentarz i zostaw like! :)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *